Cách sơ cứu khi bị đột quỵ: 5 bước quan trọng cần nhớ

Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ và đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời. Nắm rõ cách sơ cứu khi bị đột quỵ giúp nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm, hạn chế biến chứng và tăng cơ hội được điều trị hiệu quả. Cùng Dược phẩm Louis France tìm hiểu 5 bước sơ cứu quan trọng và những lưu ý cần nhớ qua bài viết dưới đây.

Xem thêm: Làm gì khi bị đau đầu dữ dội? Nguyên nhân và cách xử lý

Đột quỵ là gì? Vì sao cần sơ cứu kịp thời?

Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi quá trình cung cấp máu đến một vùng não bị gián đoạn hoặc khi mạch máu trong não bị vỡ. Khi đó, các tế bào não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, dẫn đến tổn thương và có thể mất chức năng chỉ trong thời gian ngắn.

Đột quỵ được chia thành hai dạng phổ biến:

• Đột quỵ thiếu máu não: Xảy ra khi cục máu đông hoặc tình trạng tắc nghẽn làm cản trở dòng máu đến não. Đây là dạng đột quỵ thường gặp nhất.

• Đột quỵ xuất huyết não: Xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu tràn vào mô não hoặc các khoang xung quanh não, gây tổn thương nghiêm trọng.

Cả hai dạng đột quỵ đều có thể đe dọa tính mạng. Người không có chuyên môn không thể xác định chính xác loại đột quỵ chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài. Vì vậy, cách sơ cứu khi bị đột quỵ cần tập trung vào việc đảm bảo an toàn và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt.

Tại sao cần biết cách sơ cứu khi bị đột quỵ?

Khi đột quỵ xảy ra, từng phút trôi qua đều có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi của người bệnh. Nếu não không được cung cấp đủ máu và oxy, các tế bào thần kinh có nguy cơ bị tổn thương không hồi phục.

Hiểu rõ cách sơ cứu khi bị đột quỵ mang lại nhiều lợi ích quan trọng:

• Giúp phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

• Hạn chế nguy cơ té ngã, chấn thương hoặc sặc trong thời gian chờ cấp cứu.

• Tránh thực hiện những biện pháp dân gian chưa được chứng minh hiệu quả.

• Giúp nhân viên y tế có thêm thông tin về thời điểm khởi phát triệu chứng.

• Tạo điều kiện để người bệnh được đánh giá và điều trị chuyên sâu kịp thời.

Điều quan trọng cần nhớ là cách sơ cứu khi bị đột quỵ không thể thay thế các phương pháp điều trị tại bệnh viện. Ngay khi nghi ngờ đột quỵ, cần gọi cấp cứu 115 thay vì chờ xem các triệu chứng có tự thuyên giảm hay không.

Nhận biết 6 dấu hiệu đột quỵ ai cũng cần biết

Trước khi tìm hiểu cách sơ cứu khi bị đột quỵ, mỗi người cần nhận biết những biểu hiện cảnh báo sớm. Đột quỵ thường xảy ra đột ngột và có thể xuất hiện ngay cả khi người bệnh đang sinh hoạt bình thường.

Dưới đây là 6 dấu hiệu đột quỵ ai cũng cần biết để kịp thời phát hiện và xử lý.

Méo miệng, khuôn mặt mất cân đối

Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất của đột quỵ là khuôn mặt bị lệch sang một bên. Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng xệ khóe miệng, khó cười hoặc không thể kiểm soát cơ mặt như bình thường.

Có thể yêu cầu người bệnh mỉm cười để quan sát sự cân đối giữa hai bên khuôn mặt. Nếu một bên mặt bị xệ xuống bất thường, cần nghi ngờ đột quỵ và gọi cấp cứu ngay.

Yếu hoặc tê liệt tay chân đột ngột

Người bị đột quỵ có thể đột nhiên cảm thấy yếu, tê hoặc mất khả năng vận động một bên cơ thể. Một số trường hợp không thể cầm nắm đồ vật, nâng cánh tay hoặc đứng vững.

Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể yêu cầu họ nâng hai cánh tay để kiểm tra. Khi một bên tay không thể nâng lên hoặc tự động rơi xuống, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh.

Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói

Rối loạn ngôn ngữ là biểu hiện thường gặp khi đột quỵ ảnh hưởng đến các vùng não kiểm soát khả năng giao tiếp.

Người bệnh có thể nói không rõ chữ, diễn đạt khó khăn, sử dụng từ ngữ không phù hợp hoặc không hiểu những câu hỏi đơn giản.

Trong trường hợp này, cách sơ cứu khi bị đột quỵ đúng là nhanh chóng gọi cấp cứu, không cố ép người bệnh nói chuyện hoặc thực hiện các bài tập phát âm.

Rối loạn thị lực bất ngờ

Đột quỵ có thể khiến người bệnh đột nhiên nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực ở một hay cả hai mắt.

Những thay đổi thị lực xuất hiện bất thường, đặc biệt khi đi kèm chóng mặt, yếu tay chân hoặc nói khó, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Chóng mặt, mất thăng bằng

Người bệnh có thể đột nhiên đi lại loạng choạng, mất khả năng phối hợp vận động hoặc không giữ được thăng bằng.

Triệu chứng này đôi khi bị nhầm lẫn với rối loạn tiền đình, mệt mỏi hoặc tụt huyết áp. Vì vậy, cần chú ý nếu chóng mặt xuất hiện đột ngột, đặc biệt khi đi kèm các dấu hiệu thần kinh khác.

Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân

Cơn đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội bất thường có thể là dấu hiệu của đột quỵ xuất huyết hoặc những tình trạng thần kinh nguy hiểm khác.

Người bệnh có thể kèm theo buồn nôn, nôn ói, cứng gáy hoặc rối loạn ý thức.

Khi xuất hiện những biểu hiện này, không nên tự ý dùng thuốc giảm đau rồi tiếp tục theo dõi tại nhà.

Lưu ý: Có thể ghi nhớ nguyên tắc BE FAST để nhận biết đột quỵ, bao gồm mất thăng bằng, thay đổi thị lực, méo mặt, yếu tay, rối loạn lời nói và thời gian gọi cấp cứu. Chỉ cần xuất hiện một dấu hiệu nghi ngờ, hãy gọi 115 ngay, kể cả khi triệu chứng đã tự biến mất.

Cách sơ cứu khi bị đột quỵ: 5 bước quan trọng cần nhớ

Khi phát hiện người có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, việc thực hiện đúng các bước hỗ trợ ban đầu có ý nghĩa quan trọng. Cách sơ cứu khi bị đột quỵ cần ưu tiên gọi cấp cứu, đảm bảo an toàn và hạn chế những tác động có thể khiến tình trạng người bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Bước 1: Gọi cấp cứu 115 ngay khi phát hiện dấu hiệu đột quỵ

Đây là bước quan trọng nhất trong cách sơ cứu khi bị đột quỵ. Ngay khi nhận thấy người bệnh có dấu hiệu méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu 115 càng sớm càng tốt.

Khi liên hệ cấp cứu, nên cung cấp đầy đủ thông tin về địa điểm, triệu chứng, tình trạng ý thức và thời điểm người bệnh bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Nếu không xác định được chính xác thời điểm khởi phát, hãy ghi nhận thời điểm cuối cùng người bệnh được nhìn thấy hoàn toàn bình thường.

Không nên chờ các triệu chứng tự biến mất vì một số trường hợp có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua, cảnh báo nguy cơ đột quỵ trong tương lai.

Bước 2: Đặt người bệnh ở tư thế an toàn

Trong cách sơ cứu khi bị đột quỵ, tư thế của người bệnh cần được lựa chọn dựa trên tình trạng ý thức và khả năng hô hấp.

Nếu người bệnh còn tỉnh táo, hãy giúp họ nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái, hạn chế vận động và tránh tự đứng dậy hoặc đi lại.

Nếu người bệnh bất tỉnh nhưng vẫn thở bình thường, có thể đặt họ nằm nghiêng ở tư thế hồi phục để giúp đường thở thông thoáng, đồng thời theo dõi nhịp thở liên tục.

Không tự ý di chuyển người bệnh khi không cần thiết, đặc biệt nếu nghi ngờ có chấn thương do té ngã.

Bước 3: Kiểm tra nhịp thở và tình trạng ý thức

Một nội dung quan trọng trong cách sơ cứu khi bị đột quỵ là theo dõi tình trạng hô hấp và khả năng đáp ứng của người bệnh.

Hãy quan sát xem người bệnh còn tỉnh táo, có phản ứng khi được gọi hỏi và có thở bình thường hay không.

Nếu người bệnh bất tỉnh và không thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp cá, cần thông báo ngay cho tổng đài cấp cứu và thực hiện hồi sức tim phổi (CPR) theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Người chưa được đào tạo có thể thực hiện ép tim bằng tay theo hướng dẫn qua điện thoại. Nếu có máy khử rung tim tự động (AED), hãy sử dụng theo chỉ dẫn của thiết bị.

Bước 4: Không cho người bệnh ăn uống hoặc tự ý dùng thuốc

Trong quá trình thực hiện cách sơ cứu khi bị đột quỵ, tuyệt đối không cho người bệnh ăn, uống nước hoặc tự ý sử dụng thuốc.

Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến khả năng nuốt, khiến thức ăn hoặc nước uống đi vào đường hô hấp và gây sặc.

Đặc biệt, không tự ý cho người bệnh sử dụng aspirin, thuốc chống đông hoặc thuốc hạ huyết áp khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Nguyên nhân là người bệnh có thể bị đột quỵ xuất huyết não. Việc sử dụng một số loại thuốc không phù hợp có nguy cơ khiến tình trạng chảy máu trở nên nghiêm trọng hơn.

Bước 5: Theo dõi người bệnh và chờ nhân viên y tế

Bước cuối cùng trong cách sơ cứu khi bị đột quỵ là tiếp tục theo dõi người bệnh trong thời gian chờ cấp cứu.

Cần giữ không gian xung quanh thông thoáng, nới lỏng quần áo bó sát nếu cần và trấn an người bệnh khi họ còn tỉnh táo.

Đồng thời, chuẩn bị những thông tin quan trọng để cung cấp cho nhân viên y tế, bao gồm:

• Thời điểm xuất hiện triệu chứng hoặc thời điểm cuối cùng người bệnh bình thường.

• Những biểu hiện bất thường đã quan sát được.

• Tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc đột quỵ trước đó.

• Các loại thuốc người bệnh đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông.

• Những thay đổi về ý thức hoặc hô hấp trong thời gian chờ cấp cứu.

Thực hiện đầy đủ các bước trên giúp quá trình sơ cứu đột quỵ tại nhà an toàn hơn và hỗ trợ nhân viên y tế đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

30 phút vàng sơ cứu đột quỵ có ý nghĩa như thế nào?

Trong các nội dung tuyên truyền về sức khỏe, cụm từ 30 phút vàng sơ cứu đột quỵ thường được sử dụng để nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện và xử lý sớm. Tuy nhiên, cần hiểu rằng 30 phút không phải là giới hạn thời gian điều trị chính thức và người bệnh không nên chờ đủ 30 phút mới gọi cấp cứu.

Thực tế, ngay từ những phút đầu tiên sau khi xuất hiện triệu chứng, não bộ đã có nguy cơ bị tổn thương. Vì vậy, cách sơ cứu khi bị đột quỵ hiệu quả nhất là nhận biết nhanh, gọi cấp cứu ngay và đưa người bệnh đến cơ sở y tế phù hợp trong thời gian ngắn nhất.

Đối với đột quỵ thiếu máu não, một số người bệnh đủ điều kiện có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết trong khoảng 4,5 giờ đầu. Trong những trường hợp được lựa chọn dựa trên hình ảnh học, thời gian điều trị có thể được mở rộng. Phương pháp lấy huyết khối cơ học cũng có thể được áp dụng trong vòng 24 giờ ở một số bệnh nhân phù hợp.

Điều này cho thấy việc tận dụng thời gian sớm nhất có thể mang lại cơ hội điều trị tốt hơn. Tuy nhiên, thời gian điều trị cụ thể phụ thuộc vào loại đột quỵ, mức độ tổn thương não và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa.

Khi thực hiện cách sơ cứu khi bị đột quỵ, người thân cần đặc biệt chú ý đến thời điểm xuất hiện triệu chứng. Thông tin này có thể giúp bác sĩ xác định phương pháp điều trị phù hợp.

Sơ cứu đột quỵ tại nhà cần tránh những sai lầm nào?

Bên cạnh việc nắm rõ cách sơ cứu khi bị đột quỵ, người chăm sóc cũng cần nhận biết những hành động không nên thực hiện. Một số phương pháp dân gian được truyền miệng rộng rãi nhưng chưa có bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả trong điều trị đột quỵ.

Không chích máu đầu ngón tay hoặc dái tai

Một số người cho rằng chích máu đầu ngón tay có thể giúp người bị đột quỵ tỉnh lại hoặc cải thiện tình trạng tắc nghẽn mạch máu.

Tuy nhiên, phương pháp này không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy khả năng khôi phục lưu thông máu não. Ngược lại, việc sử dụng vật sắc nhọn có thể gây đau, chảy máu, nhiễm trùng và làm chậm thời gian tiếp cận cấp cứu.

Vì vậy, khi tìm hiểu cách sơ cứu khi bị đột quỵ, người chăm sóc tuyệt đối không nên áp dụng phương pháp chích máu để thay thế việc gọi cấp cứu.

Không cạo gió hoặc xoa bóp mạnh

Cạo gió, xoa bóp mạnh hay tác động lên cơ thể không phải là phương pháp điều trị đột quỵ được khuyến cáo.

Những thao tác này không giải quyết được tình trạng tắc nghẽn hoặc xuất huyết mạch máu não. Ngoài ra, việc di chuyển và tác động mạnh lên cơ thể có thể khiến người bệnh khó chịu hoặc gặp thêm chấn thương.

Cách sơ cứu khi bị đột quỵ an toàn là hạn chế vận động không cần thiết, theo dõi tình trạng ý thức và chờ nhân viên y tế.

Không tự ý cho uống thuốc hạ huyết áp

Nhiều người cho rằng huyết áp tăng cao là nguyên nhân trực tiếp khiến người bệnh bị đột quỵ nên cần hạ huyết áp càng nhanh càng tốt.

Thực tế, huyết áp có thể tăng trong giai đoạn cấp của đột quỵ. Việc giảm huyết áp không đúng chỉ định có thể ảnh hưởng bất lợi đến quá trình tưới máu não.

Do đó, không tự ý cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp hoặc thay đổi liều thuốc đang sử dụng. Việc kiểm soát huyết áp trong đột quỵ cấp cần được thực hiện theo đánh giá của bác sĩ.

Không chờ người bệnh tự hồi phục

Một sai lầm thường gặp khi sơ cứu đột quỵ tại nhà là cho rằng người bệnh chỉ bị mệt, chóng mặt hoặc tụt huyết áp nên có thể nghỉ ngơi rồi tự khỏi.

Tuy nhiên, các triệu chứng đột quỵ đôi khi xuất hiện thoáng qua rồi biến mất. Đây có thể là biểu hiện của cơn thiếu máu não thoáng qua, một dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám khẩn cấp.

Theo Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ, ngay cả khi triệu chứng đã biến mất, người bệnh vẫn cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Bấm huyệt sơ cứu đột quỵ là phương pháp được nhiều người tìm kiếm với mong muốn giúp người bệnh nhanh chóng tỉnh lại hoặc cải thiện tình trạng yếu liệt tay chân.

Theo quan niệm y học cổ truyền, việc tác động lên một số huyệt đạo có thể được sử dụng trong những phương pháp chăm sóc sức khỏe nhất định. Tuy nhiên, đối với đột quỵ cấp, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng đủ tin cậy chứng minh bấm huyệt có thể làm tan cục máu đông, cầm máu não hoặc thay thế các biện pháp cấp cứu chuyên khoa.

Vì sao không nên bấm huyệt khi nghi ngờ đột quỵ?

Đột quỵ là tình trạng tổn thương mạch máu não cần được chẩn đoán và điều trị khẩn cấp. Việc tập trung bấm huyệt có thể khiến người chăm sóc bỏ lỡ thời gian quan trọng để gọi cấp cứu.

Ngoài ra, người bệnh có thể bị rối loạn ý thức, yếu liệt hoặc mất khả năng kiểm soát vận động. Những thao tác không phù hợp có thể gây đau đớn, khó chịu hoặc làm tăng nguy cơ chấn thương.

Vì vậy, thay vì tìm cách bấm huyệt sơ cứu đột quỵ, người chăm sóc nên ưu tiên thực hiện cách sơ cứu khi bị đột quỵ theo hướng dẫn y tế, bao gồm gọi 115, đảm bảo an toàn và theo dõi hô hấp.

Các phương pháp hỗ trợ phục hồi chức năng sau đột quỵ, nếu được cân nhắc, cần có sự đánh giá của bác sĩ và không được thay thế điều trị chuyên khoa.

Làm thế nào để giảm nguy cơ đột quỵ trong cuộc sống hằng ngày?

Bên cạnh việc tìm hiểu cách sơ cứu khi bị đột quỵ, mỗi người cũng nên chủ động xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Đặc biệt, những người trung niên, người cao tuổi hoặc người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh tim mạch cần quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe hệ tuần hoàn.

Kiểm soát huyết áp thường xuyên

Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ.

Người có tiền sử tăng huyết áp nên theo dõi chỉ số huyết áp định kỳ, sử dụng thuốc theo đơn và tái khám đúng lịch hẹn.

Việc kiểm soát huyết áp ổn định góp phần giảm nguy cơ tổn thương mạch máu và những biến chứng tim mạch nguy hiểm.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học

Chế độ ăn uống có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tim mạch và hệ tuần hoàn.

Nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn chất béo không bão hòa. Đồng thời, hạn chế thực phẩm chứa nhiều muối, chất béo bão hòa và đường bổ sung.

Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối kết hợp kiểm soát cân nặng có thể góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến đột quỵ.

Duy trì hoạt động thể chất

Vận động thường xuyên giúp hỗ trợ sức khỏe tim mạch, kiểm soát huyết áp và cải thiện thể trạng.

Những hoạt động như đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc tập thể dục nhẹ nhàng có thể phù hợp với nhiều nhóm tuổi.

Người có bệnh lý nền nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn cường độ vận động phù hợp.

Hạn chế thuốc lá và rượu bia

Hút thuốc lá làm tổn thương thành mạch máu và gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ.

Bên cạnh đó, uống nhiều rượu bia có thể ảnh hưởng đến huyết áp, nhịp tim và sức khỏe tổng thể.

Việc ngừng hút thuốc và hạn chế đồ uống có cồn là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Theo dõi sức khỏe não bộ và hệ thần kinh

Ngoài các yếu tố tim mạch, sức khỏe não bộ cũng cần được quan tâm trong cuộc sống hằng ngày.

Tình trạng căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hoặc làm việc quá sức có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, ghi nhớ và chất lượng cuộc sống.

Duy trì giấc ngủ phù hợp, nghỉ ngơi hợp lý và khám sức khỏe định kỳ là những thói quen có lợi cho sức khỏe tổng thể.

Neuro Brolysin – Giải pháp hỗ trợ chăm sóc sức khỏe não bộ

Bên cạnh việc trang bị kiến thức về cách sơ cứu khi bị đột quỵ, chăm sóc sức khỏe não bộ trong sinh hoạt hằng ngày cũng là vấn đề được nhiều người quan tâm, đặc biệt ở nhóm trung niên và người cao tuổi.

Neuro Brolysin là sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe do Dược phẩm Louis France phân phối, với công thức phối hợp các thành phần như Ginkgo Biloba, GABA, Magie Oxyd, vitamin B1, vitamin B6 và chiết xuất rễ vàng.

Theo thông tin sản phẩm, Neuro Brolysin được định hướng hỗ trợ lưu thông tuần hoàn máu não, hỗ trợ giảm căng thẳng thần kinh, cải thiện khả năng ghi nhớ, tập trung và hỗ trợ giấc ngủ.

Các thành phần đáng chú ý gồm:

• Ginkgo Biloba: Thành phần chiết xuất từ bạch quả, thường được nghiên cứu trong lĩnh vực tuần hoàn và chức năng nhận thức.

• GABA: Chất dẫn truyền thần kinh có vai trò trong điều hòa hoạt động của hệ thần kinh.

• Magie Oxyd: Cung cấp magie, khoáng chất tham gia vào nhiều hoạt động sinh lý, bao gồm chức năng thần kinh và cơ.

• Vitamin B1, B6: Góp phần duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh.

• Chiết xuất rễ vàng: Thành phần thực vật được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ cơ thể thích nghi với căng thẳng.

Việc sử dụng các sản phẩm bổ sung cần dựa trên nhu cầu thực tế, hướng dẫn sử dụng và tư vấn của nhân viên y tế, đặc biệt đối với người đang dùng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc có bệnh lý nền.

Lưu ý quan trọng: Neuro Brolysin không phải thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh và không được sử dụng để sơ cứu, điều trị hoặc phòng ngừa đột quỵ. Chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh sản phẩm có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay thay vì sử dụng bất kỳ thực phẩm bảo vệ sức khỏe nào.

Xem thêm: Uống thuốc an thần có hại không và nên làm gì khi bị đau đầu dữ dội? Hướng dẫn từ chuyên gia